Forma szkolenia okresowego BHP zależy przede wszystkim od grupy pracowników i charakteru zajmowanego stanowiska, dlatego szkolenie online nie jest rozwiązaniem dostępnym dla wszystkich. Pracodawcy, osoby kierujące pracownikami oraz wybrane grupy administracyjno-biurowe i inżynieryjno-techniczne mogą korzystać z nauki zdalnej, podczas gdy stanowiska robotnicze wymagają stacjonarnego instruktażu.
Kto może odbyć szkolenie okresowe BHP online
Szkolenie okresowe BHP online jest przeznaczone dla wybranych grup zawodowych. O dopuszczalności tej formy decydują przede wszystkim rodzaj stanowiska oraz wymagania związane z wykonywaną pracą. Zdalnie mogą uczyć się osoby, dla których przepisy przewidują samokształcenie kierowane.
Do tych grup należą pracodawcy i osoby kierujące pracownikami, w tym kierownicy, mistrzowie i brygadziści. Szkolenie okresowe online mogą odbywać także pracownicy administracyjno-biurowi oraz pracownicy inżynieryjno-techniczni, na przykład projektanci i technolodzy. Dotyczy to również pracowników służby BHP i innych osób wykonujących zadania tej służby.
Przynależność do określonej grupy nie oznacza jednak automatycznej możliwości realizacji każdego szkolenia BHP przez internet. Zdalna forma dotyczy szkolenia okresowego i musi odpowiadać wymaganiom właściwym dla danego stanowiska. Przy ocenie bierze się pod uwagę nie tylko nazwę stanowiska, lecz także charakter wykonywanej pracy.
Pracodawcy, osoby kierujące pracownikami oraz pracownicy administracyjno-biurowi
Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami podlegają obowiązkowi szkolenia okresowego BHP. Dotyczy to między innymi kierowników, mistrzów i brygadzistów. Dla tych grup szkolenie okresowe może być realizowane online w formie samokształcenia kierowanego.
Pracownicy administracyjno-biurowi również mogą odbywać szkolenie okresowe online. O zakwalifikowaniu do tej grupy decyduje rzeczywiście wykonywana praca, a nie wyłącznie nazwa stanowiska. Znaczenie ma także poziom ryzyka zawodowego w działalności pracodawcy — przy niskim ryzyku obowiązek szkolenia okresowego może kształtować się odmiennie.
Pracownicy inżynieryjno-techniczni i służba BHP
Pracownicy inżynieryjno-techniczni, w tym projektanci i technolodzy, mogą odbywać szkolenie okresowe BHP online w formie samokształcenia kierowanego. O zakwalifikowaniu do tej grupy decyduje faktyczny zakres wykonywanych zadań, a nie wyłącznie nazwa stanowiska.
Obowiązek szkoleń okresowych dotyczy również pracowników służby BHP oraz innych osób wykonujących zadania tej służby. Dla tej grupy także dopuszczalna jest forma samokształcenia kierowanego, więc szkolenie okresowe może odbywać się online.
Kto musi odbyć szkolenie okresowe BHP stacjonarnie
Szkolenie okresowe BHP stacjonarnie muszą odbywać pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych. O wymaganej formie decyduje rodzaj stanowiska i faktycznie wykonywanej pracy.
Dla tej grupy szkolenie okresowe ma formę stacjonarnego instruktażu. Szkolenie online nie zastępuje więc wymaganej formy szkolenia pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych.
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych podlegają szkoleniom okresowym BHP, które wymagają formy stacjonarnego instruktażu. Zwykły e-learning, samokształcenie kierowane ani kurs online nie zastępują tej formy szkolenia.
Stacjonarny instruktaż wiąże się z praktycznym charakterem pracy oraz omówieniem zagrożeń i zasad bezpieczeństwa związanych z konkretnym stanowiskiem. Częstotliwość szkolenia może zależeć od rodzaju wykonywanej pracy, w tym od tego, czy jest ona szczególnie niebezpieczna.
Dlaczego szkolenie okresowe nie zastępuje instruktażu stanowiskowego
Instruktaż stanowiskowy i szkolenie okresowe BHP pełnią różne funkcje, dlatego jedno nie zastępuje drugiego. Instruktaż jest częścią szkolenia wstępnego i odbywa się przed dopuszczeniem pracownika do pracy na danym stanowisku. Szkolenie okresowe przeprowadza się w trakcie zatrudnienia, aby przypomnieć i ugruntować wiedzę z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
| Element | Instruktaż stanowiskowy | Szkolenie okresowe BHP |
|---|---|---|
| Moment przeprowadzenia | Przed dopuszczeniem do pracy na konkretnym stanowisku | W trakcie zatrudnienia |
| Cel | Przygotowanie pracownika do bezpiecznego wykonywania pracy | Przypomnienie i ugruntowanie zasad BHP |
| Zakres | Zagrożenia specyficzne dla danego stanowiska oraz bezpieczne metody pracy | Wiedza i zasady BHP wymagające powtórzenia lub aktualizacji |
Sam udział w szkoleniu okresowym, także przeprowadzonym online, nie potwierdza więc zapoznania pracownika ze specyfiką konkretnego stanowiska. Najpierw pracownik powinien odbyć szkolenie wstępne obejmujące instruktaż stanowiskowy, a późniejsze szkolenie okresowe służy przypomnieniu i ugruntowaniu wiedzy BHP.
Jak rozpoznać właściwą formę szkolenia dla danego stanowiska
Wybór formy szkolenia BHP warto zacząć od ustalenia, jakiego rodzaju szkolenie jest potrzebne. Szkolenie wstępne obejmuje instruktaż ogólny i stanowiskowy, natomiast szkolenie okresowe służy aktualizacji i utrwaleniu wiedzy.
Następnie trzeba określić grupę pracowników oraz rzeczywisty charakter zajmowanego stanowiska. Sama nazwa stanowiska nie zawsze wystarcza do prawidłowej kwalifikacji. Znaczenie mają wykonywane zadania, organizacja pracy i występujące zagrożenia.
Praktyczna kolejność sprawdzenia wygląda następująco:
- ustal, czy chodzi o szkolenie wstępne, czy okresowe;
- przyporządkuj pracownika do właściwej grupy stanowisk;
- sprawdź, jakie formy są dopuszczalne dla tej grupy;
- oceń, czy charakter zagrożeń i sposób wykonywania pracy wymagają bezpośrednich zajęć lub praktycznego instruktażu.
Dopiero po przejściu tych kroków można ocenić, czy odpowiednie będą szkolenia okresowe BHP online, kurs, seminarium albo samokształcenie kierowane. Forma zdalna nie zastępuje instruktażu stanowiskowego.
Samokształcenie kierowane, kurs i seminarium w szkoleniu okresowym
Trzy podstawowe formy szkolenia okresowego różnią się przede wszystkim sposobem przekazywania i utrwalania wiedzy. Samokształcenie kierowane polega na samodzielnej pracy uczestnika z udostępnionymi materiałami szkoleniowymi, takimi jak prezentacje, filmy lub testy wiedzy, z możliwością konsultacji z wykładowcami. Jest to jedna z form wykorzystywanych przy zdalnych szkoleniach okresowych BHP, choć nie każda nauka online automatycznie oznacza samokształcenie kierowane.
| Forma | Charakterystyka |
|---|---|
| Samokształcenie kierowane | Samodzielne przyswajanie materiałów, takich jak prezentacje, filmy i testy, z możliwością konsultacji z wykładowcami. |
| Kurs | Forma obejmująca zajęcia teoretyczne i praktyczne. |
| Seminarium | Forma skoncentrowana na aktualizacji wiedzy. |
Przy wyborze szkolenia okresowego BHP online trzeba sprawdzić, jaka forma została zastosowana.
Szkolenie wstępne i instruktaż stanowiskowy a szkolenie okresowe
Szkolenie wstępne odbywa się przed dopuszczeniem pracownika do pracy i obejmuje instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy. Pierwszy dotyczy podstawowych przepisów i zasad BHP, a drugi — zagrożeń konkretnego stanowiska oraz bezpiecznych metod pracy.
Instruktaż stanowiskowy odnosi się do rzeczywistych warunków wykonywania pracy na danym stanowisku. Szkolenie okresowe nie zastępuje więc etapu wstępnego ani przygotowania do wykonywania zadań na konkretnym stanowisku.
| Rodzaj szkolenia | Kiedy się odbywa | Główny cel |
|---|---|---|
| Szkolenie wstępne | Przed dopuszczeniem pracownika do pracy | Przekazanie podstawowych zasad BHP i przygotowanie do pracy |
| Instruktaż ogólny | W ramach szkolenia wstępnego | Zapoznanie z podstawowymi przepisami i zasadami BHP |
| Instruktaż stanowiskowy | W ramach szkolenia wstępnego, przed rozpoczęciem pracy na stanowisku | Omówienie zagrożeń konkretnego stanowiska i bezpiecznych metod pracy |
| Szkolenie okresowe | W trakcie zatrudnienia | Przypomnienie i utrwalenie wiedzy z zakresu BHP |
Jak często poszczególne grupy pracowników odbywają szkolenie okresowe BHP
Częstotliwość szkolenia okresowego BHP zależy od grupy stanowisk oraz charakteru i warunków wykonywanej pracy. Dla prac szczególnie niebezpiecznych przewidziano najkrótszy cykl, a dla stanowisk administracyjno-biurowych — najdłuższy.
| Grupa pracowników lub rodzaj pracy | Minimalna częstotliwość szkolenia okresowego |
|---|---|
| Prace szczególnie niebezpieczne | Co 1 rok |
| Stanowiska robotnicze | Co 3 lata |
| Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami | Co 5 lat |
| Pracownicy inżynieryjno-techniczni | Co 5 lat |
| Służba BHP | Co 5 lat |
| Pracownicy administracyjno-biurowi | Co 6 lat |
Termin co 1 rok dotyczy prac szczególnie niebezpiecznych, a nie automatycznie wszystkich stanowisk robotniczych. Dla pozostałych stanowisk robotniczych właściwy jest cykl trzyletni. Pracodawcy, osoby kierujące pracownikami, pracownicy inżynieryjno-techniczni i służba BHP odbywają szkolenie co 5 lat, natomiast pracownicy administracyjno-biurowi — co 6 lat.
Wyjątki od obowiązku ponownego szkolenia okresowego
Nie każdy pracownik musi automatycznie odbywać ponownie szkolenie okresowe BHP. Przed skierowaniem na szkolenie należy sprawdzić, czy w konkretnej sytuacji spełnione są warunki zastosowania wyjątku. Dotyczy to przede wszystkim dwóch przypadków:
- Pracownik administracyjno-biurowy może być zwolniony ze szkolenia okresowego, gdy działalność pracodawcy wiąże się z niskim ryzykiem zawodowym. Sam charakter stanowiska nie wystarcza jednak do automatycznego zwolnienia — trzeba uwzględnić ocenę ryzyka odnoszącą się do konkretnej pracy.
- Osoba posiadająca ważne zaświadczenie o odbyciu szkolenia okresowego u innego pracodawcy może nie odbywać szkolenia ponownie, jeżeli dokument jest aktualny, a wcześniejsze szkolenie odpowiada programowi właściwemu dla nowego stanowiska lub grupy stanowisk.
W drugim przypadku trzeba sprawdzić zarówno aktualność zaświadczenia, jak i zgodność programu wcześniejszego szkolenia z wymaganiami dotyczącymi nowego stanowiska. Bez takiej weryfikacji nie można zakładać, że wcześniejsze szkolenie zwalnia z obowiązku odbycia kolejnego.
Jakie dokumenty i potwierdzenia powinien zapewnić pracodawca
Podstawowe dokumenty potwierdzające odbycie szkoleń BHP to:
- Karta szkolenia wstępnego – dokumentuje odbycie szkolenia wstępnego.
- Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia okresowego – potwierdza ukończenie szkolenia okresowego.
Oba dokumenty przechowuje się w aktach osobowych pracownika. Za organizację szkoleń BHP odpowiada pracodawca, który zapewnia je na własny koszt i w czasie pracy.
